Yavaşlayınca Dünya Değişmiyor, Senin Algın Değişiyor

Yalnızca Yavaşladığında Görebileceğin Şeyler - Haemin Sunim

Bazen Dünyayı Sadece Yavaşlayınca Anlayabiliyoruz

Bir süre önce Yalnızca Yavaşladığında Görebileceğin Şeyler’i okurken altını çizdiğim cümlelerden biri şuydu: Sevgiyi hep başkasına verilecek bir şey olarak gördüğü için kendini sevmeyi hiç akıl edemediğini söylüyordu. İlginç olan şu ki bunu yıllardır biliyor olmam gerekiyordu. Hepimiz biliyor gibiyiz zaten. Ama modern insanın en büyük problemi bilgi eksikliği değil, bilgiyi yaşayacak sinir sistemi alanını kaybetmiş olması. Yavaşlayamazken bildiğini de unutmuş olması.

Çünkü artık gerçekten yavaşlamıyoruz. Sadece kısa süreliğine hız kesiyoruz. Arada telefon elimizden düşüyor, bir kahve alıyoruz, birkaç saatliğine evde kalıyoruz, belki bir dizi açıyoruz. Ama bunların çoğu gerçek bir yavaşlık üretmiyor. Sadece bir sonraki hızlanma için kısa tampon alanlar yaratıyor. Zihin hâlâ koşuyor. Beden otursa bile iç ritim oturmuyor.

İnsanlar yavaşlamayı tempo düşürmek sanıyor. Oysa gerçek yavaşlık, algının değişmesiyle ilgili. Çünkü insan hızlandığında yalnızca daha çok şey yapmıyor, daha az şey görmeye başlıyor.

Hız, Dünyayı Görme Biçimimizi Daraltıyor

Hızlı yaşarken dünya işlevlere dönüşüyor. Kahve yalnızca kafein oluyor. Yürümek bir yerden bir yere ulaşma biçimi. Arkadaş buluşması ajandadaki etkinlik. Yemek mideyi susturma yöntemi. İnsan hızlandıkça deneyimlerin dokusu kayboluyor. Bu yüzden birçok kişi hayatının “geçtiğini” hissediyor ama tam olarak ne yaşadığını hatırlayamıyor. Çünkü zihin sürekli sonraki şeye geçtiğinde hiçbir an tam olarak kaydedilmiyor.

Bazen düşünüyorum da mesele gerçekten yoğun olmamız mı? Yoksa sürekli zihinsel geçiş halinde yaşamamız mı?

Bir sekme kapatmadan diğerine geçiyoruz. Bir mesajı yanıtlarken başka bir şeyi düşünüyoruz. Dizi izlerken telefon kaydırıyoruz. Dinlenirken bile verimlilik videosu açıyoruz. Modern insanın zihni uzun süredir tek bir yerde tam olarak kalamıyor. Ve insan bir yerde kalamayınca hiçbir şeyi derin göremiyor. Belki de bu yüzden yavaşladığımızda dünyanın değiştiğini sanıyoruz. Oysa değişen çoğu zaman bizim algısal çözünürlüğümüz.

Yeşil Çimenli Bir Tepe Üzerinde Bir Ağaç

Yavaşlayınca Bastırılmış Şeyler Yüzeye Çıkıyor

Gerçek yavaşlık biraz ürkütücüdür aslında. Çünkü insan hızın içinde birçok şeyi duymamayı başarabilir. Sürekli meşgul olduğunda yalnızlığını erteleyebilir. Yorgunluğunu performans gibi gösterebilir. İç sıkışmasını “yoğunluk” diye açıklayabilir. Ama tempo düştüğünde içeride uzun süredir bastırılmış şeyler görünür olmaya başlar.

Bazı insanlar bu yüzden sürekli meşgul, çünkü durduklarında kendileriyle karşılaşacaklarını hissediyorlar. Yavaşlık bu yüzden psikolojik bir yüzleşme alanı da oluyor.

İnsan yavaşladığında gerçekten ne kadar yorulduğunu fark ediyor. Sürekli konuştuğu halde ne kadar az anlaşıldığını. Kalabalıklar içinde ne kadar dağılmış hissettiğini… ne kadar uzun süredir hiçbir şeyi gerçekten tatmadan yaşadığını…

Belki de modern insanın yavaşlamaktan korkmasının sebebi tam olarak bu. Hızın içinde bulanık kalan şeylerin netleşmeye başlaması.

Dünya Hızlandı, Sinir Sistemimiz Aynı Kalmadı

Bedenlerimiz dijital çağın ritmine evrimleşmedi. Bildirim, haber, mesaj, içerik, ses, ekran, reklam, karşılaştırma… İnsan sinir sistemi tarih boyunca bu kadar yoğun uyarana aynı anda maruz kalmadı. Bu yüzden bugün birçok kişi fiziksel olarak oturduğu halde bedensel olarak hâlâ koşuyormuş gibi hissediyor. Ve ilginç olan şu ki insanlar artık dinlenmeye değil, regülasyona ihtiyaç duyuyor.

Aslında ihtiyaç duyulan şey birkaç saat boş kalmak değil bedenin gerçekten “tehdit geçti” hissine dönebilmesi. Yavaşlık burada devreye giriyor. Sessiz bir yürüyüş, telefonsuz bir kahve, acele etmeden yapılan bir yemek, yalnızca pencere önünde oturmak… Bunlar dışarıdan küçük görünüyor ama sinir sistemi için büyük şeyler. Çünkü insan bazen hız yüzünden kendi hayatına temas edemiyor.

Belki de Bazı Şeyler Gerçekten Sadece Yavaşlayınca Görülüyor

Bence kitabın en güçlü tarafı tam olarak burada. Yavaşlığı romantize etmeden onun aslında bir fark etme biçimi olduğunu hissettirmesi. Çünkü bazı şeyler gerçekten yalnızca tempo düştüğünde görünür hale geliyor.

Kim olduğun. Ne hissettiğin.Neye kırıldığın.Neyin seni tükettiği.Neyin gerçekten iyi geldiği.

Hızlı yaşarken insan çoğu zaman hayatını yönetiyor gibi hissediyor ama aslında sürekli tepki veriyor. Yavaşlık ise tepkiyle eylem arasına küçük bir boşluk koyuyor.

Bu çağ sürekli daha hızlı düşünmeni, daha hızlı cevap vermeni, daha hızlı üretmeni istiyor. İnsan biraz yavaşladığında ise dünyanın ritminden çıkmış gibi hissediyor. Sen hangisini seçeceksin?

Uyum sağlamayı mı?

Yüzleşmeyi mi?